คณาเภสัช เรื่องจุลพิกัด

herb-4-638

จุลพิกัด คือ จำกัดตัวยาน้อยอย่าง หรือพิกัดที่เรียกชื่อตรงตามตัวยา มักจะเป็นตัวยาอย่างเดียวกัน หรือส่วนมากมีตัวยาเพียง 2 อย่างเท่านั้น แต่เป็นตัวยาชนิดเดียวกัน ต่างกันที่ขนาด ต่างกันที่สี ต่างกันที่รส ต่างกันที่ชนิด (เพศผู้ – เพศเมีย) ต่างกันจากถิ่นที่เกิด ตัวอย่างเช่น

1. พวกที่ต่างกันที่ขนาด มีดังนี้

  1. กระพังโหมทั้ง 2 คือ กระพังโหมน้อย กระพังโหมใหญ่
  2. ข่าทั้ง 2 คือ ข่าเล็ก ข่าใหญ่
  3. ตับเต่าทั้ง 2 คือ ตับเต่าน้อย ตับเต่าใหญ่
  4. เปล้าทั้ง 2 คือ เปล้าน้อย เปล้าใหญ่
  5. เร่วทั้ง 2 คือ เร่วน้อย เร่วใหญ่
  6. ส้มกุ้งทั้ง 2 คือ ส้มกุ้งน้อย ส้มต้มกุ้งใหญ่

2. พวกที่ต่างกันที่สี มีดังนี้

  1. การบูรทั้ง 2 คือ การบูรดำ การบูรขาว
  2. กะเพราทั้ง 2 คือ กะเพราแดง กะเพราขาว
  3. กระดูกไก่ทั้ง 2 คือ กระดูกไก่ดำ กระดูกไก่ขาว
  4. กระวานทั้ง 2 คือ กระวานดำ กระวานขาว
  5. หัวกระดาดทั้ง 2 คือ หัวกระดาดแดง หัวกระดาดขาว
  6. ต้นก้างปลาทั้ง 2 คือ ต้นก้างปลาแดง ต้นก้างปลาขาว
  7. กำมะถันทั้ง 2 คือ กำมะถันแดง กำมะถันเหลือง
  8. ขี้กาทั้ง 2 คือ ขี้กาแดง ขี้กาขาว
  9. ขอบชะนางทั้ง 2 คือ ขอบชะนางแดง ขอบชะนางขาว
  10. แคทั้ง 2 คือ แคแดง แคขาว
  11. จันทน์ทั้ง 2 คือ จันทน์แดง จันทน์ขาว
  12. เจตมูลเพลิงทั้ง 2 คือ เจตมูลเพลิงแดง เจตมูลเพลิงขาว
  13. เทียนทั้ง 2 คือ เทียนแดง เทียนขาว
  14. บัวหลวงทั้ง 2 คือ บัวหลวงแดง บัวหลวงขาว
  15. ผักเป็ดทั้ง 2 คือ ผักเป็ดแดง ผักเป็นขาว
  16. ผักแพวทั้ง 2 คือ ผักแพวแดง ผักแพวขาว
  17. ฝ้ายทั้ง 2 คือ ฝ้ายแดง ฝ้ายขาว
  18. พริกไทยทั้ง 2 คือ พริกไทยดำ พริกไทยาว (ล่อน)
  19. เถามวกทั้ง 2 คือ เถามวกแดง เถามวกขาว
  20. ละหุ่งทั้ง 2 คือ ละหุ่งแดง ละหุ่งขาว
  21. สัตตบงกชทั้ง 2 คือ สัตตบงกชแดง สัตตบงกชขาว
  22. หางไหลทั้ง 2 คือ หางไหลแดง หางไหลขาว

3. พวกที่ต่างกันที่รส มีดังนี้

  1. มะขามทั้ง 2 คือ มะขามเปรี้ยว มะขามหวาน
  2. มะขามเทศ 2 คือ มะขามเทศฝาด มะขามเทศมัน
  3. มะปรางทั้ง 2 คือ มะปรางเปรี้ยว มะปรางหวาน
  4. มะเฟืองทั้ง 2 คือ มะเฟืองเปรี้ยว มะเฟืองหวาน

4. พวกที่ต่างชนิดกัน (เพศผู้ – เพศเมีย) มีดังนี้

  1. กระพังโหมทั้ง 2 คือ กระพังโหมตัวผู้ กระพังโหมตัวเมีย
  2. เกลือทั้ง 2 คือ เกลือตัวผู้ เกลือตัวเมีย
  3. ตำแยทั้ง 2 คือ ตำแยตัวผู้ ตำแยตัวเมีย
  4. เบี้ยทั้ง 2 คือ เบี้ยตัวผู้ เบี้ยตัวเมีย
  5. ผักปอดทั้ง 2 คือ ผักปอดตัวผู้ ผักปอดตัวเมีย
  6. มะยมทั้ง 2 คือ มะยมตัวผู้ มะยมตัวเมีย
  7. หมากทั้ง 2 คือ หมากผู้ หมากเมีย
  8. ศิลายอนทั้ง 2 คือ ศิลายอนตัวผู้ ศิลายินตัวเมีย

5. พวกที่ต่างกันที่ถิ่นที่เกิด มีดังนี้

  1. กระท้อนทั้ง 2 คือ กระท้อนบ้าน กระท้อนป่า
  2. กะทือทั้ง 2 คือ กะทือบ้าน กะทือป่า
  3. หัวข้าวเย็นทั้ง 2 คือ หัวข้าวเย็นเหนือ หัวข้าวเย็นใต้
  4. ขี้เหล็กทั้ง 2 คือ ขี้เหล็กบ้าน ขี้เหล็กป่า
  5. เขาวัวทั้ง 2 คือ เขาวัวบ้าน เขาวัวป่า
  6. ชะมดทั้ง 2 คือ ชะมดเช็ด ชะมดเชียง
  7. ชะเอมทั้ง 2 คือ ชะเอมเทศ ชะเอมไทย
  8. ชำมะเรียงทั้ง 2 คือ ชำมะเรียงบ้าน ชำมะเรียงป่า
  9. ชุมเห็ดทั้ง 2 คือ ชุมเห็ดเทศ ชุมเห็ดไทย
  10. หญ้าเกล็ดหอยทั้ง 2 คือ หญ้าเกล็ดหอยเล็ก หญ้าเกล็ดหอยใหญ่
  11. ดีเกลือทั้ง 2 คือ ดีเกลือไทย ดีเกลือฝรั่ง
  12. ปรงทั้ง 2 คือ ปรงบ้าน ปรงป่า
  13. ประยงค์ทั้ง 2 คือ ประยงค์บ้าน ประยงค์ป่า
  14. ผักหวานทั้ง 2 คือ ผักหวานบ้าน ผักหวานป่า
  15. มะระทั้ง 2 คือ มะระขี้นก มะระจีน
  16. ยอทั้ง 2 คือ ยอบ้าน ยอป่า
  17. สลอดทั้ง 2 คือ สลอดบก สลอดน้ำ
  18. แสมทั้ง 2 คือ แสมสาร แสมทะเล
  19. สะเดาทั้ง 2 คือ สะเดาบ้าน สะเดาป่า
  20. สีเสียดทั้ง 2 คือ สีเสียดแขก สีเสียดไทย
  21. หัศคุณทั้ง 2 คือ ทัศคุณเทศ หัศคุณไทย
  22. อบเชยทั้ง 2 คือ อบเชยเทศ อบเชยไทย

 

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s